Najstarsza polska pieśń ojczyźniana - Bogurodzica
Jest to najstarszy polski tekst, prawdopodobnie pochodzący z przełomu XII i XIII wieku. Jest to pieśń religijna, maryjna. Pieśń spełniała rolę hymnu państwowego i koronacyjnego Jagiellonów, śpiewało ją polskie rycerstwo podczas ważnych bitew (Grunwald, Warna). Zgodnie z duchem średniowiecza autor pozostał anonimowy, ale wykształcony, zwraca uwagę duża sprawność stylistyczna tekstu oraz dbałość o rym i rytm. Piszący wyraża przekonanie o orędownictwie Maryi w imieniu wszystkich ludzi na ziemi, prosi o łaski dla żyjących i opiekę nad nimi po śmierci. Utwór jest wyrazem kultu Matki Bożej i świętego Jana. Postaci te bardzo często pojawiały się w ikonografii średniowiecznej, w tekście występuje wyraźne nawiązanie do motywu desis (trzy osoby preferowane w malarstwie wschodnim, bizantyjskim). Był to niezwykle popularny motyw, prezentujący Chrystusa w środku, po jednej jego stronie Maryję, a po drugiej świętego Jana Chrzciciela. Niektórzy badacze tekstu uważają, że w utworze możemy zauważyć cztery postaci, co z kolei byłoby nawiązaniem do symboliki liczby cztery. W pieśni występuje zbiorowy podmiot, który zanosi swoje prośby do Chrystusa za pośrednictwem Maryi. Zwraca uwagę obecność charakterystycznych dla tej pieśni rymów, wewnętrznych i zewnętrznych. W "Bogurodzicy" pojawia się tez szereg historycznych form gramatycznych, archaizmów fonetycznych i leksykalnych.